Koncepcja Zielony Punkt Kontrolny (ZPK) została stworzona przez Włodzimierza Protasiewicza i po raz pierwszy publicznie zaprezentowana 3 czerwca 2011 roku podczas XIII Mistrzostw Polski Leśników w Biegu na Orientację w Rucianem-Nidzie.
Jeszcze w tym samym miesiącu przedstawiono jej założenia przedstawicielom nadleśnictw Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku, rozpoczynając prace nad pierwszymi wdrożeniami. Pierwsze realizacje powstały w Nadleśnictwach Maskulińskie i Krynki.
W projekcie po raz pierwszy zastosowano elektroniczny system potwierdzania obecności na punktach kontrolnych z wykorzystaniem skanerów, a w Nadleśnictwie Krynki uruchomiono pierwszy kompleksowy Zielony Punkt Kontrolny zgodny z założeniami koncepcji. W kolejnych latach do programu dołączały następne lokalizacje, między innymi Nadleśnictwo Bytów, którego rozwiązania terenowe wraz z realizacją w Nadleśnictwie Krynki stały się wzorcowym standardem rekomendowanym w ramach projektu.
Historia ZPK nawiązuje również do wcześniejszych inicjatyw popularyzujących orientację w terenie. Już w 2001 roku Nadleśnictwo Olsztynek przygotowało mapę „Uroczysko Kołatek” wraz ze stałymi punktami kontrolnymi, natomiast w 2009 roku szerokim zainteresowaniem cieszył się projekt „Wieruszowski Powiat z mapą i kompasem”, zrealizowany przy współpracy Powiatu Wieruszowskiego i Nadleśnictwa Przedborów.
W 2012 roku opracowano i zatwierdzono zasady certyfikacji Zielonych Punktów Kontrolnych, powołano Komisję Certyfikatu oraz Kapitułę, a następnie przyznano pierwsze certyfikaty dla zrealizowanych projektów. W tym samym roku podpisano porozumienie pomiędzy Fundacją Sport i Przyroda – OKO BnOL, Polskim Związkiem Orientacji Sportowej oraz Dyrekcją Generalną Lasów Państwowych, którego celem było rozwijanie projektów opartych na koncepcji Zielonego Punktu Kontrolnego na terenach zarządzanych przez Lasy Państwowe.
W kolejnych latach koncepcja była systematycznie rozwijana i wykorzystywana przez organizatorów oraz instytucje w całej Polsce. Do początku 2026 roku w oparciu o jej założenia powstało ponad 140 certyfikowanych lokalizacji Zielonego Punktu Kontrolnego, tworząc największą w kraju sieć stałych tras do uprawiania orientacji sportowej i rekreacyjnej.
W marcu 2026 roku koncepcja, serwis internetowy oraz zgromadzona baza danych zostały przekazane Polskiemu Związkowi Orientacji Sportowej (PZOS). Rozpoczęto wówczas proces modernizacji całego systemu, obejmujący budowę nowego serwisu internetowego oraz przeniesienie wcześniejszego, w dużej mierze formularzowego i dokumentowego sposobu obsługi zgłoszeń do nowoczesnego systemu online. Nowa platforma umożliwia operatorom prowadzenie i aktualizowanie swoich projektów poprzez indywidualne konta, znacząco upraszczając proces zgłaszania, weryfikacji i publikacji Zielonych Punktów Kontrolnych.
Autor koncepcji ZPK – Włodzimierz Protasiewicz
