Czym jest Zielony Punkt Kontrolny?
Zielony Punkt Kontrolny to polska koncepcja popularyzująca biegi i marsze na orientację poprzez tworzenie sieci stałych punktów kontrolnych w terenie. Takie obiekty funkcjonują na całym świecie pod nazwą Permanent Orienteering Courses i pozwalają korzystać z tras w dowolnym czasie, bez konieczności organizowania zawodów.
Projekt powstał z myślą o wszystkich, którzy chcą aktywnie spędzać czas na łonie natury. Łączy rekreację, sport, edukację i turystykę, rozwijając umiejętność orientacji w terenie oraz zachęcając do odkrywania lasów i innych terenów przyrodniczych.
Każda lokalizacja składa się z odpowiednio przygotowanej mapy oraz sieci stałych punktów kontrolnych rozmieszczonych w terenie. Uczestnicy samodzielnie wybierają trasę i tempo, dzięki czemu z obiektów mogą korzystać zarówno początkujący, jak i doświadczeni zawodnicy.
Zielony Punkt Kontrolny doskonale sprawdza się podczas rodzinnych wycieczek, zajęć szkolnych, treningów sportowych oraz wydarzeń rekreacyjnych. To aktywność dostępna niemal dla każdego – niezależnie od wieku i poziomu doświadczenia.
Nasz serwis gromadzi informacje o lokalizacjach z całej Polski, umożliwia pobieranie map oraz ułatwia planowanie wyjazdów. W kolejnych etapach rozwoju dostępne będzie także zapisywanie własnych wyników, porównywanie czasów oraz budowanie społeczności miłośników orientacji.
Historia
Koncepcja Zielony Punkt Kontrolny (ZPK) została stworzona przez Włodzimierza Protasiewicza.
Początki
Koncepcja ZPK została raz pierwszy publicznie zaprezentowana 3 czerwca 2011 roku podczas XIII Mistrzostw Polski Leśników w Biegu na Orientację w Rucianem-Nidzie. Jeszcze w tym samym miesiącu przedstawiono jej założenia przedstawicielom nadleśnictw Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku, rozpoczynając prace nad pierwszymi wdrożeniami. Pierwsze realizacje powstały w Nadleśnictwach Maskulińskie i Krynki.
W projekcie po raz pierwszy zastosowano elektroniczny system potwierdzania obecności na punktach kontrolnych z wykorzystaniem skanerów, a w Nadleśnictwie Krynki uruchomiono pierwszy kompleksowy Zielony Punkt Kontrolny zgodny z założeniami koncepcji.
W kolejnych latach do programu dołączały następne lokalizacje, między innymi Nadleśnictwo Bytów, którego rozwiązania terenowe wraz z realizacją w Nadleśnictwie Krynki stały się wzorcowym standardem rekomendowanym w ramach projektu.
Historia ZPK nawiązuje również do wcześniejszych inicjatyw popularyzujących orientację w terenie. Już w 2001 roku Nadleśnictwo Olsztynek przygotowało mapę „Uroczysko Kołatek” wraz ze stałymi punktami kontrolnymi, natomiast w 2009 roku szerokim zainteresowaniem cieszył się projekt „Wieruszowski Powiat z mapą i kompasem”, zrealizowany przy współpracy Powiatu Wieruszowskiego i Nadleśnictwa Przedborów.
W 2012 roku opracowano i zatwierdzono zasady certyfikacji Zielonych Punktów Kontrolnych, powołano Komisję Certyfikatu oraz Kapitułę, a następnie przyznano pierwsze certyfikaty dla zrealizowanych projektów. W tym samym roku podpisano porozumienie pomiędzy Fundacją Sport i Przyroda – OKO BnOL, Polskim Związkiem Orientacji Sportowej oraz Dyrekcją Generalną Lasów Państwowych, którego celem było rozwijanie projektów opartych na koncepcji Zielonego Punktu Kontrolnego na terenach zarządzanych przez Lasy Państwowe.
W kolejnych latach koncepcja była systematycznie rozwijana i wykorzystywana przez organizatorów oraz instytucje w całej Polsce.
Dalszy rozwój
Do początku 2026 roku w oparciu o jej założenia powstało ponad 140 certyfikowanych lokalizacji Zielonego Punktu Kontrolnego, tworząc największą w kraju sieć stałych tras do uprawiania orientacji sportowej i rekreacyjnej.
W marcu 2026 roku koncepcja, serwis internetowy oraz zgromadzona baza danych zostały przekazane Polskiemu Związkowi Orientacji Sportowej (PZOS). Rozpoczęto wówczas proces modernizacji całego systemu, obejmujący budowę nowego serwisu internetowego oraz przeniesienie wcześniejszego, w dużej mierze formularzowego i dokumentowego sposobu obsługi zgłoszeń do nowoczesnego systemu online.
Nowa platforma umożliwia operatorom prowadzenie i aktualizowanie swoich projektów poprzez indywidualne konta, znacząco upraszczając proces zgłaszania, weryfikacji i publikacji Zielonych Punktów Kontrolnych.
